Τα 130 Μαρτυρικά Χωριά της Κατοχής

 

Ο όρος «Μαρτυρικά Χωριά» αναφέρεται στους οικισμούς της Ελλάδας που υπέστησαν αδιανόητες καταστροφές και ανυπολόγιστο κόστος σε ανθρώπινες ζωές κατά την διάρκεια των πολεμικών συγκρούσεων, ιδιαίτερα από ξένους κατακτητές ή εισβολείς. Αυτοί οι τόποι χαρακτηρίζονται επίσημα ως μαρτυρικοί μέσω προεδρικού διατάγματος και αφορούν κυρίως περιοχές που υπέστησαν μαζικές εκτελέσεις και ολοκληρωτική καταστροφή κατά τη διάρκεια της Κατοχής (1941-1944).

Στην παρακάτω λίστα, παρατίθενται οι οικισμοί που έχουν ήδη λάβει τον επίσημο χαρακτηρισμό ως μαρτυρικοί. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι εκκρεμούν αποφάσεις για τον χαρακτηρισμό ως μαρτυρικών αρκετών ακόμα οικισμών της χώρας.

Κρήτη:

 Κακόπετρος Χανίων, Καλλικράτης Χανίων, Κάντανος Χανίων, Κοντομαρί Χανίων, Κουστογέρακο Χανίων, Λιβαδάς Χανίων, Μαλάθυρος Χανίων, Μονή Χανίων, Σκινέ Χανίων, Σούγια Χανίων

 Άνω Μέρος , Ρεθύμνου, Ανώγεια Ρεθύμνου,  Βρύσες Αμαρίου  Ρεθύμνου,Γερακάρι Ρεθύμνου, Καλή Συκιά Ρεθύμνου, Κοξαρέ Ρεθύμνου, Κρύα Βρύση Ρεθύμνου, Λοχριά Ρεθύμνου, Σαχτούρια Ρεθύμνου

 Άγιος Βασίλειος Βιάννου Ηρακλείου, Αμιράς Ηρακλείου, Άνω Βιάννος Ηρακλείου, Βαχός Ηρακλείου, Βορίζια Ηρακλείου, Δαμάστα Ηρακλείου,   Έμπαρος Ηρακλείου, Καλάμι Ηρακλείου,  Καμάρες Ηρακλείου, Κάτω Βιάννος Ηρακλείου, Κάτω Σύμη Ηρακλείου, Κεφαλοβρύσι Ηρακλείου, Μαγαρικάρι Ηρακλείου,   Πεύκος Ηρακλείου, Σάρχος Ηρακλείου, Σοκαράς Ηρακλείου, Συκολόγος Ηρακλείου, Τυμπάκι Ηρακλείου, Χόνδρος Ηρακλείου

  Γδόχια Λασιθίου, Μουρνιές Λασιθίου, Μύρτος Λασιθίου

‘Ηπειρος

Αηδονοχώρι Ιωαννίνων, Ασπράγγελοι Ιωαννίνων, Βοβούσα Ιωαννίνων, Γρεβενίτι Ιωαννίνων, Δόλιανη Ιωαννίνων, Ελάτη Ιωαννίνων, Ηλιοχώρι Ιωαννίνων, Καβαλλάρι Ιωαννίνων, Καλουτάς  Ιωαννίνων, Καταρράκτης Άρτας, Κομμένο Άρτας, Καταρράκτης Ιωαννίνων, Κρυοπηγή Πρέβεζας, Λεπτοκαρυά Ιωαννίνων, Λιγκιάδες Ιωαννίνων, ,Μακρίνο Ιωαννίνων, Μανασσής Ιωαννίνων, Μεσοβούνι Ιωαννίνων, Κεφαλόβρυσο Ιωαννίνων, Μουσιωτίτσα Ιωαννίνων, Παραμυθιά Θεσπρωτίας, Ροδάκινο Άρτας, Τρίστενο Ιωαννίνων, Φλαμπουράρι Ιωαννίνων

Επτάνησα

Αργίνια Κεφαλονιάς

Μακεδονία

Αμπελόφυτο Κιλκίς, Γέρμας Καστοριάς, Ελατοχώρι Πιερίας, Ερμακιά Κοζάνης, Δοξάτο Δράμας

Δροσοπηγή Φλώρινας, Ελευθεροχώρι Πέλλας, Καταφύγιο Κοζάνης, Κλεισούρα Καστοριάς, Κλειστό Κιλκίς, Κορμίστα Σερρών, Κοσμάτι Γρεβενών, Κυδωνιά Κιλκίς, Κύργια Δράμας, Κωσταράζι Καστοριάς

Λάγκα Καστοριάς, Λέχοβο Φλώρινας, Μελάνθιο Καστοριάς, Μεσόβουνο Κοζάνης, Νέα Κερδύλια Σερρών, Νίκη Καστοριάς, Παλαιό Πευκωτό Πέλλας, Προσοτσάνη Δράμας, Πύργοι Κοζάνης, Σέρβια Κοζάνης, Σιδηρόνερο Δράμας, Τρία Έλατα Πέλλας, Χορτιάτης Θεσσαλονίκης, Χωριστή Δράμας Άνω 

 Θράκη

 Καρυόφυτο Ξάνθης

Πελοπόννησος

Άγιοι Ανάργυροι Λακωνίας, Αετός Μεσσηνίας, Βλαχέρνα Αρκαδίας, Γεράκι Ηλείας, Ερυμάνθεια Αχαΐας

Καλάβρυτα, Κερπινή Αχαΐας, Κοσμάς Αρκαδίας, Λίμνες Αργολίδας, Πτέρη Αχαΐας, Ρωγοί Αχαΐας, Στερεά Ελλάδα, Αγία Ευθυμία Φωκίδας, Άγιος Θωμάς Βοιωτίας, Βουνιχώρα Φωκίδας, Δίστομο Βοιωτίας, Επτάλοφος Φωκίδας, Καλάμι Βοιωτίας, Καλοσκοπή Φωκίδας, Λιδωρίκι Φωκίδας, Λιλαία Φωκίδας, Μαυρολιθάρι Φωκίδας, Μενδενίτσα Φθιώτιδας, Προσήλιο Φωκίδας, Ταξιάρχες Κύμης (Κακολύρι), Τυμφρηστός Φθιώτιδας, Υπάτη Φθιώτιδας

Θεσσαλία

Δομένικο Λάρισας, Δράκεια Μαγνησίας, Κερασιά Μαγνησίας, Κουτσούφλιανη Τρικάλων, Νέα Αγχίαλος Μαγνησίας, Ριζόμυλος Μαγνησίας, Σαραντάπορο Λάρισας, Τσαρίτσανη Λάρισας.

Τα Μαρτυρικά Χωριά αποτελούν σύμβολα αντίστασης και θυσίας, φέροντας τη μνήμη των φρικαλεοτήτων της εποχής της Κατοχής και των αγώνων των κατοίκων τους κατά των κατακτητών. Η μνήμη αυτών των τόπων πρέπει να παραμένει ζωντανή, όχι μόνο ως φόρος τιμής στους αγωνιστές του παρελθόντος, αλλά και ως υπενθύμιση στους νεότερους για τη σημασία της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και του σεβασμού προς την ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια.

Πηγές: Προεδρικό Διάταγμα 49/2017, Προεδρικό Διάταγμα 32/2020, Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών